Giúp mẹ lựa chọn phương pháp ăn dặm tốt nhất cho bé

Là cha mẹ ai cũng muốn con hay ăn chóng lớn, khỏe mạnh. Nhưng việc chọn phương pháp ăn dặm cho con luôn có nhiều ý kiến trái chiều, thậm chí nhiều nhà còn xảy ra xung đột giữa cách ăn dặm truyền thống của bà và ăn dặm hiện đại của mẹ. Vậy cách nào mới đúng và phù hợp cho bé đây? Cùng lắng nghe ý kiến chuyên gia nhé!

Hiện nay có 3 phương pháp ăn dặm đang “hot”.

  1. Ăn dặm theo kinh nghiệm

hinh 3

Phương pháp này gắn liền với nhiều thế hệ người Việt, cũng là chủ đề gây nhiều tranh cãi nhất.

Với cách chế biến khá cầu kỳ, dùng nước hầm xương để nấu cháo, bột cho bé cùng với khoai tây, cà rốt,… từ lúc bé 4-6 tháng tuổi với quan niệm để bé “mau cứng xương” và bột ăn dặm được xay từ gạo, các loại đậu hạt,…

Mọi nguyên liệu đều được xay nhuyễn, trộn chung lại với nhau, thường là dùng máy xay sinh tố.

Ưu điểm

  • Bé ăn với số lượng nhiều ngay từ những ngày đầu tập ăn dặm.
  • Bột mềm mịn, dễ nuốt cho bé mới tập ăn dặm.

Nhược điểm

  • Nước hầm xương không chứa canxi hay chất dinh dưỡng mà chỉ có một chút nước béo nếu nấu xương tủy.
  • Thức ăn đưa vào cơ thể bé quá nhiều chất bột nhưng thiếu chất đạm. Điều này, có thể làm bé tăng cân giai đoạn đầu nhưng sẽ bị biếng ăn và thiếu máu do thiếu sắt, lâu dần sẽ bị suy dinh dưỡng.
  • Giai đoạn đầu ăn nhiều cũng không tốt, vì với trẻ 6 tháng tuổi thì sữa vẫn là ưu tiên số 1.
  • Bé rất mau ngán vì ăn mãi một mùi vị nước hầm xương, cùng một cách chế biến là xay nhuyễn.
  • Bé không được tập ăn thô để tạo phản xạ nhai và nuốt cho giai đoạn sau.
  1. Ăn dặm truyền thống

Đây là phương pháp được áp dụng nhiều nhất hiện nay. Khác với phương pháp ăn dặm theo kinh nghiệm, ăn dặm kiểu truyền thống chú trọng cân bằng giữa các dưỡng chất gồm tinh bột, chất đạm, rau củ và dầu ăn; chú trọng tiêu chuẩn màu sắc vàng – đỏ – xanh.

Các thực phẩm được chế biến riêng rồi trộn lẫn với nhau. Thực phẩm được cắt nhỏ, băm nhuyễn bằng dao, thớt, độ thô của thực phẩm phù hợp với từng độ tuổi. Bắt đầu cho bé ăn 1 món với lượng ít, nhạt, rồi làm quen với món mới từ từ, từ ít đến nhiều để bé quen dần. Và chủ trương để bé ngồi trên ghế ăn, không ép bé ăn.

baby child eating healthy food with a spoon

Ưu điểm

  • Bé được cung cấp đủ chất dinh dưỡng và cân đối các thành phần cần thiết.
  • Bé có thời gian làm quen với nhiều loại thức ăn, nhờ đó giúp bố mẹ dễ dàng phát hiện cơ thể bé dị ứng với loại thức ăn nào.
  • Bé được tập ăn thô kỹ càng, tốt cho việc luyện nhai và nuốt về sau.
  • Thực đơn được xây dựng khoa học, phù hợp từng độ tuổi của mỗi bé.
  • Chế biến nhanh hơn vì mẹ có thể dự trữ cháo trắng trong tủ lạnh.
  • Thực đơn được thay đổi thường xuyên cho phù hợp với từng giai đoạn phát triển của bé.
  • Không thúc ép bé ăn, tạo thói quen tự ngồi ăn.

Nhược điểm: Các bà mẹ trẻ thích đổi mới thường ít ủng hộ phương pháp cho con ăn dặm này.

  1. Ăn dặm tự chỉ huy – BLW (Baby led weaning)

hình 4

BLW là phương pháp ăn dặm phổ biến ở các nước phương Tây và được các mẹ Tây ưa thích. Các bé sẽ tự quyết trong việc thích ăn gì, ăn bao nhiêu cũng được. Đặc biệt, phương pháp ăn dặm BLW sẽ không có bột hoặc cháo loãng. Ngay từ khi bắt đầu ăn dặm, thức ăn sẽ được cắt nhỏ các bé tự bốc ăn và nhai bằng lợi.

Thức ăn thường là miếng cà rốt, khoai tây, khoai lang, ức gà, cá, chuối,… được cắt nhỏ để bé tha hồ tự bốc và khám phá. Ở giai đoạn này, các mẹ Tây không chú trọng con ăn được bao nhiêu, mà đây là cách để họ rèn cho con kỹ năng nhai và cầm nắm thức ăn là chính. Vì giai đoạn này sữa mẹ/sữa công thức vẫn là thức ăn chính.

Ưu điểm

  • Cho bé tự do, thoải mái lựa chọn món mình thích ăn.
  • Rèn kỹ năng nhai, cầm nắm và kỹ năng phối hợp giữa tay và mắt.
  • Bé sẽ nhanh biết cầm thìa để xúc thức ăn.
  • Tạo sự hào hứng và thích thú cho bé mỗi bữa ăn.
  • Bé tự định lượng nhu cầu mà cơ thể cần, tạo thói quen ăn uống lành mạnh về sau.
  • Mẹ sẽ không mất nhiều thời gian để chế biến thức ăn cũng như cho bé ăn.

Nhược điểm

  • Phương pháp này không chú trọng đến số lượng và loại thức ăn nên trong thời gian đầu bé sẽ chậm tăng cân, kéo dài có thể khó cân đối về dinh dưỡng vì trẻ không ăn đủ và đa dạng các nhóm thực phẩm.
  • Bé dễ bị nghẹn, hóc hoặc ném vung vãi thức ăn khắp nhà.
  • Có thể bé ăn vào người không bao nhiêu mà phá thức ăn thì nhiều.
  • Nhiều người phản đối.

Mỗi phương pháp đều có những ưu và khuyết điểm, nhưng mẹ nên áp dụng hình thức ăn dặm kiểu truyền thống. Tuy nhiên, mẹ cũng có thể nấu cháo với nước hầm xương hay chút khoai, chút đậu trong chén bột, cháo. Hoặc thỉnh thoảng mẹ lại cho bé cầm nắm và lựa chọn thức ăn theo kiểu “tự chọn” để tạo sự yêu thích việc ăn uống.

Từ khoảng 6 tháng tuổi, mẹ hãy bắt đầu cho bé ăn dặm với 1 nhóm thực phẩm nào có thể làm mềm, loãng, mịn… cho bé dễ nuốt, sau đó 2-3 ngày hãy tăng dần món cũ và tập món mới. Cho trẻ ăn từ ít đến nhiều, từ loãng đến sệt, đặc, từ 1 bữa/ngày đến 2 rồi 3 bữa/ngày, từ 1 nhóm đến 2 rồi 3, 4 nhóm thực phẩm. Dần dần chén bột, cháo của trẻ phải có đủ 4 nhóm thực phẩm và trẻ được thay đổi món thường xuyên. Ví dụ 1 chén bột hay 1 chén cháo phải có khoảng 30g đạm (2 muỗng canh súp thịt, cá, tôm… băm nhuyễn), 2 muỗng canh lá rau bằm và 1-2 muỗng canh dầu ăn.