Nhận biết bệnh qua màu phân của trẻ

Bạn có theo dõi phân trẻ sơ sinh hàng ngày? Việc làm này rất hữu ích vì giúp bạn phát hiện sớm tình trạng sức khỏe của con và đưa con đi khám kịp thời.

Việc mẹ luôn theo dõi “sản phẩm” của bé thải ra trên tã là điều bình thường. Khi kết cấu hoặc màu sắc phân trẻ sơ sinh khác thường hay bé đi ngoài quá nhiều hoặc quá ít, mẹ đều lo lắng tình trạng sức khỏe của con. Tình trạng phân trẻ sơ sinh sẽ phụ thuộc vào những yếu tố như:

  • Độ tuổi
  • Bé được cho uống sữa mẹ hay sữa công thức
  • Giai đoạn trẻ được cho ăn thức ăn dạng đặc.

Phân trẻ sơ sinh sẽ thay đổi từ giai đoạn sơ sinh đến 1 tuổi và từ ngày này sang ngày khác. Theo dõi phân thường xuyên, bạn sẽ biết “sản phẩm” nào là bình thường và không.

1

Bao lâu con sẽ đi tiêu một lần?

Các chuyên gia nhận định rằng không có quy tắc cho việc bé sẽ thải ra “sản phẩm” theo thời gian cụ thể nào mà chỉ dựa vào việc bé bú sữa mẹ hay sữa công thức.

Trẻ bú sữa mẹ hoàn toàn và không ăn thức ăn dạng đặc có thể đi tiêu 4 lần/ngày hoặc nhiều hơn hoặc chỉ 1 lần mỗi 6 – 7 ngày. Thời gian đi tiêu giãn ra này không có gì bất thường miễn là phân mềm và bé yêu tăng cân đều đặn. Trẻ uống sữa công thức nên đi ngoài 1 lần mỗi ngày để tránh bị táo bón cũng như để cảm thấy thoải mái.

Nhiều bé dễ bị căng thẳng và khóc khi đi tiêu, nhưng bạn đừng lo lắng quá nhiều vì điều này là hiện tượng bình thường. Trong trường hợp phân trẻ sơ sinh cứng, khó đi tiêu thì bạn nên đưa bé đến bác sĩ để được kiểm tra.

Phân trẻ sơ sinh sẽ như thế nào?

Trong hai ngày đầu sau khi chào đời, con sẽ thải ra phân su. Đây là hỗn hợp bao gồm chất nhầy, dịch màng ối và tất cả những gì em bé hấp thụ trong thời gian nằm trong bụng mẹ. Phân su có màu xanh lá cây, màu đen và có kết cấu dính. Sự xuất hiện của phân su cho thấy ruột của bé đang hoạt động bình thường.

Phân của bé sau khi được bú mẹ sẽ như thế nào?

Sữa non của mẹ hoạt động như thuốc nhuận tràng, giúp đẩy phân su ra khỏi hệ tiêu hóa của bé. Khi con bú sữa mẹ, phân của bé sẽ dần thay đổi sau khoảng 3 ngày và có đặc điểm:

  • Màu sáng hơn, thay đổi từ màu xanh lá cây sang vàng tươi
  • Kết cấu phân lỏng, một số trẻ có thể thải ra phân vón cục, hơi sần.

Trong những tuần đầu tiên, con có thể đi tiêu trong hoặc sau khi được cho bú. Trung bình từ 4 – 6 lần/ngày. Tần suất này sẽ giảm xuống khi hệ tiêu hóa đã quen với các hoạt động. Thêm vào đó, bạn cũng dần nhận biết được thời điểm nào trẻ muốn đi tiêu. Thói quen của trẻ cũng sẽ thay đổi nếu:

  • Bé được bố mẹ cho ăn thức ăn dạng đặc
  • Con cảm thấy không khỏe
  • Trẻ bắt đầu ăn ít hơn.

Phân của con khi bú bằng sữa công thức

Chất thải của bé khi được bú bằng sữa công thức sẽ khác với bé được nuôi bằng sữa mẹ. Bố mẹ có thể nhận thấy một vài đặc điểm như:

  • Kết cấu phân lớn hơn vì dạ dày của con không thể tiêu hóa được hết sữa công thức như sữa mẹ
  • Màu vàng nhạt hoặc vàng nâu
  • Mùi nồng
  • Trẻ dễ bị táo bón hơn.

Phân của con có thay đổi khi chuyển từ bú mẹ sang bú bình?

Nếu muốn tập cho con uống sữa công thức thay cho sữa mẹ, bạn hãy cố gắng chuyển đổi từ từ để bé làm quen với thức ăn mới. Ngoài ra, điều này sẽ giúp hệ tiêu hóa của bé thích nghi và tránh bị táo bón cũng như giảm nguy cơ đau ngực, sưng và viêm vú cho mẹ. Khi con yêu đã quen với việc bú sữa công thức thì bé có thể tạo ra thói quen đi tiêu mới.

Phân của con yêu sẽ thay đổi thế nào khi dùng thức ăn dạng đặc?

Khi trẻ bắt đầu ăn thức ăn dạng đặc, phân của con cũng có thay đổi rõ rệt. Bạn sẽ thấy rằng những gì con thải ra đều bị ảnh hưởng bởi những gì bé hấp thụ. Nếu bạn cho trẻ ăn cà rốt thì phân của con sẽ có màu cam sáng.

Ngoài ra, những món ăn như nho khô hoặc đậu nguyên hạt đều đi thẳng qua ruột và xuất hiện nguyên vẹn trong phân. Lý do là hệ tiêu hóa của con vẫn còn non nớt nên chưa thể xử lý hết được các thực phẩm giàu chất xơ nhưng điều này sẽ thay đổi khi bé lớn dần lên. Nếu con được thử qua nhiều loại thức ăn thì phân của bé cũng trở nên dày, sẫm màu và nhiều mùi hơn.

Khi nào phân của con là bất thường?

1. Tiêu chảy

Bố mẹ có thể nhận biết được con bị tiêu chảy thông qua các tình trạng sau:

  • Phân của bé rất lỏng
  • Đi ngoài thường xuyên hơn so với bình thường
  • Phân trào ra khỏi tã lót
  • Xuất hiện máu trong phân.

Nếu bé bú sữa mẹ thì sẽ ít gặp hiện tượng này hơn do trong sữa chứa những hợp chất có lợi giúp ngăn ngừa vi khuẩn gây bệnh. Trẻ bú sữa công thức sẽ dễ bị lây nhiễm mầm bệnh qua đường tiêu hóa hơn. Do đó, việc vệ sinh dụng cụ cho bé ăn rất quan trọng, bạn phải luôn vệ sinh sạch sẽ để không truyền vi khuẩn có hại sang con. Nếu trẻ bị tiêu chảy, nguyên nhân có thể là do:

  • Nhiễm trùng như viêm dạ dày ruột
  • Ăn hoặc uống quá nhiều trái cây, nước hoa quả
  • Phản ứng với thuốc
  • Nhạy cảm quá mức hoặc dị ứng một loại thức ăn nhất định.

2

Nếu đang bú sữa ngoài, con có thể phản ứng với công thức sữa. Trong trường hợp trẻ đang mọc răng, phân của bé sẽ lỏng hơn bình thường.

Đối với những bé lớn tháng hơn, tiêu chảy cũng có thể là tình trạng táo bón nặng. Phân tươi sẽ bị rò rỉ ra ngoài qua phần phân cứng bị mắc kẹt.

Tình trạng tiêu chảy có thể sẽ biến mất trong vòng 24 giờ mà không cần điều trị. Tuy nhiên, nếu bệnh không thuyên giảm, thậm chí đi tiêu liên tục phân lỏng hơn 6 lần/ngày, hãy đưa trẻ đến bệnh viện ngay để được kiểm tra và điều trị kịp thời. Điều này giúp con tránh khả năng bị mất nước quá nhiều.

2. Táo bón

Khi đi tiêu, bé sẽ có hiện tượng đỏ mặt, căng thẳng và phải cố hết sức để rặn. Thật ra, đây là hiện tượng khá phổ biến. Bé có thể bị táo bón nếu như:

  • Con gặp nhiều khó khăn khi đi tiêu
  • Phân nhỏ và ráo hoặc đôi lúc lại lớn, cứng hơn so với bình thường
  • Bụng của bé luôn căng
  • Xuất hiện máu trong phân. Có thể do các vết nứt nhỏ ở hậu môn bị chảy máu khi bé cố gắng thải phân ra ngoài.

Trẻ sơ sinh bú sữa mẹ thường không có xu hướng bị táo bón so với các bé bú sữa ngoài. Sữa mẹ có chứa tất cả chất dinh dưỡng thích hợp để giữ cho phân mềm, giúp con dễ dàng đi tiêu.

Nếu bé bú ngoài và uống quá nhiều sữa bột thì cũng có thể dẫn đến táo bón. Vì vậy, bạn hãy đọc kỹ hướng dẫn cách pha sữa với lượng nước phù hợp trước khi pha cho con. Bạn cũng chú ý đến nhiệt độ nước pha sữa ở mức thích hợp để có thể hòa tan hết sữa bột trong bình. Một vài nguyên nhân gây táo bón:

  • Sốt
  • Mất nước
  • Lượng chất lỏng con hấp thụ hàng ngày thay đổi
  • Thực đơn của bé được đổi mới
  • Một số loại thuốc nhất định.

Đôi khi, trẻ mắc táo bón vì bé cố gắng tránh bị đau trong lúc đi tiêu. Vùng da xung quanh hậu môn của con bị nứt khiến bé sợ mỗi lần đi tiêu. Điều này sẽ trở thành một chu kỳ lẩn quẩn. Khi con cố gắng giữ phân không thải ra ngoài, thực chất tình trạng táo bón trở nên nghiêm trọng hơn. Cuối cùng, bé gặp nhiều đau đớn hơn nữa.

3

Để làm dịu tình trạng táo bón của bé, bạn có thể cho con uống nhiều nước, dùng các thực phẩm giàu chất xơ, massage bụng hoặc tập thể dục với tư thế cho con nằm co hai chân lên xuống như động tác đạp xe.

Khi thấy tình trạng táo bón của con trở nên nghiêm trọng, bạn nên đưa con đến bác sĩ khám, đặc biệt là khi có máu trong phân. Các bác sĩ sẽ chẩn đoán tìm ra nguyên nhân gây bệnh để từ đó điều trị.

3. Phân có màu xanh lá

Phân có màu xanh lá có thể là dấu hiệu cho thấy bé đang hấp thụ quá nhiều đường lactose (loại đường tự nhiên có trong sữa). Điều này có thể xảy ra nếu bé được cho bú mẹ thường xuyên nhưng lại bú sữa tiết ra lúc đầu mà không được bú sữa cuối. Để tránh điều này, bạn hãy cho con bú hết sữa ở một bên ngực trước khi chuyển sang bên còn lại.

Ngoài ra, tình trạng phân xanh còn có thể do:

  • Một số loại sữa công thức có thể khiến phân bé chuyển sang màu xanh đậm
  • Nhạy cảm với thức ăn
  • Tác dụng phụ của thuốc (viên bổ sung sắt sẽ làm cho phân bé sẫm màu)
  • Dạ dày có vấn đề
  • Thời gian biểu cho bé ăn.

4

Bạn nên đến bác sĩ để kiểm tra tình trạng của bé nếu hiện tượng phân xanh không giảm trong 24 giờ.

4. Phân có màu rất nhạt

Phân thải ra có màu nhạt có thể là biểu hiện của chứng vàng da, một hiện tượng rất phổ biến ở trẻ sơ sinh. Bệnh vàng da sẽ khiến da và tròng trắng mắt chuyển sang màu vàng. Tình trạng này sẽ biến mất sau vài tuần nhưng sau thời gian này nếu thấy tình hình không cải thiện, bạn nên đưa con đi khám.

Nếu chất thải của con có màu phấn trắng, nhợt nhạt, bạn cũng thông báo với bác sĩ dù hiện tượng này có đi kèm với chứng vàng da hay không. Đây có thể là dấu hiệu cho thấy gan của trẻ có vấn đề. Đối với bé lớn hơn, uống quá nhiều sữa hoặc bị nhiễm trùng cũng gây nên tình trạng đi tiêu nhạt màu.

5. Máu trong phân

5

Trong trường hợp con yêu bị táo bón, phân của bé có máu. Nguyên nhân gây ra là do các mạch máu li ti ở vùng miệng hậu môn bị nứt khi trẻ cố gắng ép ruột cho phân thải ra ngoài. Bên cạnh đó, máu trong phân còn cho thấy tình trạng ruột bị kích thích nhiễm trùng hoặc dị ứng. Để chắc chắn, bạn nên đưa bé đến bác sĩ nhi khoa để được chẩn đoán và điều trị kịp thời.

Nguồn Phuong Uyen Tran